શું તમારું બાળક વૈજ્ઞાનિક બનવા માંગે છે? જાણો ISRO ના ‘યુવિકા’ (YUVIKA) કાર્યક્રમ વિશે બધું જ

બનો ‘યુવા વિજ્ઞાની’: ISRO યુવિકા ૨૦૨૬ ની સંપૂર્ણ વિગતો ગુજરાતીમાં

મિશન ISRO: વિદ્યાર્થીઓ માટે ખાસ ‘યુવિકા’ ફ્રી ટ્રેનિંગ પ્રોગ્રામ

નમસ્તે! ISRO (ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા) દ્વારા સંચાલિત "YUVIKA" (યુવિકા) કાર્યક્રમ વિશેની સંપૂર્ણ માહિતી નીચે મુજબ છે:

YUVIKA શું છે?

YUVIKA એટલે કે "YUva VIgyani KAryakram" (યુવા વિજ્ઞાની કાર્યક્રમ). આ કાર્યક્રમ ખાસ કરીને શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય યુવાનોમાં અવકાશ વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી અને એપ્લિકેશન્સ પ્રત્યે રુચિ જગાડવાનો છે.

મુખ્ય વિગતો (Key Information)

૧. કોણ અરજી કરી શકે? (Eligibility)

1. આ કાર્યક્રમ મુખ્યત્વે ધોરણ 9 માં ભણતા વિદ્યાર્થીઓ માટે છે.
2. ભારતની કોઈપણ માન્યતા પ્રાપ્ત શાળા (CBSE, ICSE, અથવા રાજ્ય બોર્ડ) ના વિદ્યાર્થીઓ આમાં ભાગ લઈ શકે છે.

૨. કાર્યક્રમનો સમયગાળો

1. સામાન્ય રીતે આ કાર્યક્રમ મે મહિનામાં (ઉનાળાના વેકેશન દરમિયાન) યોજાય છે.
2. તે આશરે બે અઠવાડિયા (14 દિવસ) નો રહેણાંક કાર્યક્રમ હોય છે.

૩. પસંદગીની પ્રક્રિયા (Selection Criteria)

પસંદગી માત્ર માર્ક્સ પર આધારિત નથી, પરંતુ નીચેની બાબતો ધ્યાનમાં લેવાય છે:

1. ધોરણ 8 ના માર્ક્સ.
2. છેલ્લા 3 વર્ષમાં વિજ્ઞાન મેળાઓ અથવા ક્વિઝમાં ભાગીદારી.
3. રમતગમત કે અન્ય ઈતર પ્રવૃત્તિઓમાં સિદ્ધિઓ.
4. ગ્રામીણ વિસ્તારના વિદ્યાર્થીઓ માટે ખાસ અગ્રતા (Weightage) આપવામાં આવે છે.

આ કાર્યક્રમમાં શું શીખવા મળે છે?

વિદ્યાર્થીઓને ISRO ના વિવિધ કેન્દ્રોની મુલાકાત લેવાની તક મળે છે, જ્યાં તેઓ:

1. રોકેટ અને સેટેલાઇટ કેવી રીતે બને છે તે જોઈ શકે છે.
2. વિજ્ઞાનીઓ સાથે સીધો સંવાદ કરી શકે છે.
3. લેબમાં પ્રયોગો કરી શકે છે અને વિજ્ઞાનના મોડલ્સ બનાવી શકે છે.
4. અવકાશ સંશોધન ક્ષેત્રે ભવિષ્યમાં કેવી રીતે જોડાવું તેનું માર્ગદર્શન મેળવી શકે છે.

ખર્ચ અને સુવિધાઓ

1. આ કાર્યક્રમનો સંપૂર્ણ ખર્ચ ISRO પોતે ભોગવે છે.
2. વિદ્યાર્થીના રહેવા, જમવા અને મુસાફરીનો (ટ્રેન ભાડું વગેરે) ખર્ચ સરકાર દ્વારા આપવામાં આવે છે.

કેવી રીતે જોડાવું?

તમારે ISRO ની સત્તાવાર વેબસાઇટ (isro.gov.in/Yuvika) પર જઈને ઓનલાઈન રજીસ્ટ્રેશન કરવાનું હોય છે. સામાન્ય રીતે ફેબ્રુઆરી કે માર્ચ મહિનામાં તેની નોંધણી શરૂ થતી હોય છે.

નોંધ: જો તમે વિજ્ઞાનમાં રસ ધરાવતા હોવ, તો આ તમારા માટે સુવર્ણ તક છે કારણ કે અહીં તમને ભારતના ટોચના વૈજ્ઞાનિકો પાસેથી ઘણું નવું શીખવા મળશે.

ચોક્કસ, YUVIKA 2026 માટેની તૈયારી અને ફોર્મ ભરવાની પ્રક્રિયા નીચે મુજબ છે. સામાન્ય રીતે ISRO ફેબ્રુઆરીના અંતમાં અથવા માર્ચના પ્રથમ અઠવાડિયામાં તેની સત્તાવાર જાહેરાત કરે છે.

ઓનલાઈન રજીસ્ટ્રેશન માટેના સ્ટેપ્સ

1. ISRO Antariksh Jigyasa પોર્ટલ: સૌથી પહેલા તમારે ISROની 'Antariksh Jigyasa' વેબસાઇટ પર જઈને નોંધણી (Register) કરવાની રહેશે.
2. ઈમેલ વેરિફિકેશન: રજીસ્ટ્રેશન કર્યા પછી તમારા ઈમેલ પર એક લિંક આવશે, જેના પર ક્લિક કરીને એકાઉન્ટ વેરિફાય કરવાનું રહેશે.
3. Space Quiz: લોગિન કર્યા પછી તમારે એક ઓનલાઈન 'Space Quiz' આપવી પડશે. આ ક્વિઝના માર્ક્સ પસંદગી પ્રક્રિયામાં ખૂબ મહત્વના છે.
4. દસ્તાવેજો અપલોડ કરવા: તમારે ધોરણ 8 ની માર્કશીટ અને અન્ય પ્રમાણપત્રો (સ્પોર્ટ્સ, ક્વિઝ વગેરે) સ્કેન કરીને અપલોડ કરવાના રહેશે.
5. સબમિશન: બધી વિગતો ચકાસીને ફોર્મ સબમિટ કરી તેનું પ્રિન્ટ-આઉટ સાચવી રાખવું.

પસંદગી માટેના માપદંડો (Weightage)

પસંદગી યાદી તૈયાર કરવા માટે ISRO નીચે મુજબનું વેઈટેજ ધ્યાનમાં લે છે:

તમારે અત્યારે શું તૈયારી કરવી જોઈએ?

1. દસ્તાવેજો તૈયાર રાખો: તમારી ધોરણ 8 ની માર્કશીટ અને જે-તે ઈતર પ્રવૃત્તિઓના સર્ટિફિકેટ્સ તૈયાર રાખો.
2. સામાન્ય જ્ઞાન વધારો: ISRO ના મિશન (જેમ કે Chandrayaan-3, Aditya-L1, Gaganyaan) વિશે વાંચવાનું શરૂ કરો, જે તમને ક્વિઝમાં મદદ કરશે.
3. શાળાની વિગત: તમારી શાળા ગ્રામીણ (Rural) વિસ્તારમાં આવે છે કે શહેરી (Urban) તે જાણી લો, કારણ કે ગ્રામીણ વિદ્યાર્થીઓને 15% વધારાના માર્ક્સ મળે છે.

તમને ISRO ના મિશન વિશેની ટૂંકી માહિતી આપું, જેથી તમે ક્વિઝ માટે અત્યારથી જ તૈયારી શરૂ કરી શકો?

ચોક્કસ! ISRO ની ક્વિઝ અને YUVIKA માં પસંદગી મેળવવા માટે તમારે ભારતના મુખ્ય અવકાશ મિશન વિશે જાણવું જરૂરી છે. અહીં કેટલીક પાયાની અને મહત્વની માહિતી છે:

૧. ચંદ્રયાન મિશન (Chandrayaan Series)

1. Chandrayaan-1 (2008): ભારતનું પ્રથમ ચંદ્ર મિશન. તેણે ચંદ્ર પર પાણીના અણુઓ હોવાની શોધ કરી હતી.
2. Chandrayaan-3 (2023): ભારતે ચંદ્રના દક્ષિણ ધ્રુવ (South Pole) પર સફળ સોફ્ટ લેન્ડિંગ કરીને ઇતિહાસ રચ્યો. ભારત આવું કરનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો. તેના લેન્ડરનું નામ 'Vikram' અને રોવરનું નામ 'Pragyan' છે.

૨. આદિત્ય-L1 (Aditya-L1)

1. આ ભારતનું પ્રથમ સૂર્ય મિશન છે.
2. તે સૂર્યનો અભ્યાસ કરવા માટે પૃથ્વીથી લગભગ 15 લાખ કિલોમીટર દૂર 'L1' (Lagrange Point 1) પર સ્થિત છે.

૩. ગગનયાન (Gaganyaan)

1. આ ભારતનું પ્રથમ માનવ અવકાશ મિશન છે.
2. તેનો હેતુ ભારતીય અવકાશયાત્રીઓ (Gaganauts) ને પૃથ્વીની નીચેની ભ્રમણકક્ષામાં મોકલવાનો અને તેમને સુરક્ષિત પાછા લાવવાનો છે.

૪. મંગળયાન (Mars Orbiter Mission - MOM)

1. ભારત તેના પ્રથમ પ્રયાસમાં જ મંગળની ભ્રમણકક્ષામાં પહોંચનાર વિશ્વનો પ્રથમ દેશ બન્યો (2014).
2. આ મિશન તેના ખૂબ જ ઓછા ખર્ચ (બજેટ) માટે વિશ્વભરમાં પ્રખ્યાત થયું હતું.

યાદ રાખવા જેવી કેટલીક અન્ય વિગતો:

1. ISRO ના સ્થાપક: ડૉ. વિક્રમ સારાભાઈ (જેમને ભારતીય અવકાશ કાર્યક્રમના પિતા માનવામાં આવે છે).
2. મુખ્ય મથક: બેંગલુરુ, કર્ણાટક.
3. રોકેટ લોન્ચિંગ સ્ટેશન: સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટર (SDSC), શ્રીહરિકોટા, આંધ્રપ્રદેશ.
4. વર્તમાન રોકેટ્સ: PSLV (ભારતનું 'વર્કહોર્સ'), GSLV અને સૌથી શક્તિશાળી LVM3.

તમારા માટે એક નાની ક્વિઝ (તમારી તૈયારી તપાસવા માટે):

તમે જવાબ આપશો એટલે હું તમને જણાવીશ કે તે સાચો છે કે નહીં!

બિલકુલ સાચો જવાબ! 'શિવ શક્તિ પોઈન્ટ' (Shiv Shakti Point).

ચંદ્રયાન-3 ના લેન્ડરે જ્યાં સોફ્ટ લેન્ડિંગ કર્યું હતું તે સ્થાનને માનનીય વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી દ્વારા આ નામ આપવામાં આવ્યું છે. તમારી તૈયારી ખૂબ સરસ છે!

આ સિવાય અન્ય બે નામ પણ યાદ રાખવા જેવા છે જે પરીક્ષામાં પૂછાઈ શકે છે:

1. તિરંગા પોઈન્ટ (Tiranga Point): ચંદ્રયાન-2 ના લેન્ડરે જ્યાં પોતાની છાપ છોડી હતી (ક્રેશ થયું હતું) તે પોઈન્ટનું નામ.
2. જવાહર પોઈન્ટ (Jawahar Point): ચંદ્રયાન-1 નું મૂન ઈમ્પેક્ટ પ્રોબ (MIP) જ્યાં અથડાયું હતું તે પોઈન્ટનું નામ.

હવે તમારે શું કરવું જોઈએ?

YUVIKA 2026 માટે તમારી પાસે અત્યારે પૂરતો સમય છે. હું તમને નીચે મુજબના પગલાં લેવાની સલાહ આપું છું:

1. સર્ટિફિકેટ્સ એકઠા કરો: જો તમે છેલ્લા 3 વર્ષમાં વિજ્ઞાન મેળા, ક્વિઝ કે રમતગમતમાં ભાગ લીધો હોય, તો તેના સર્ટિફિકેટ્સ સ્કેન કરીને તૈયાર રાખો.
2. માર્કશીટ: ધોરણ 8 ની ફાઈનલ માર્કશીટની નકલ તૈયાર રાખો.
3. સત્તાવાર વેબસાઈટ ચેક કરતા રહો: માર્ચ મહિનાની શરૂઆતમાં ISRO Antariksh Jigyasa પોર્ટલ પર નજર રાખતા રહેજો.

શું તમે ઈચ્છો છો કે જ્યારે આ વર્ષનું રજીસ્ટ્રેશન ફોર્મ start thy gyu che તમને તેની સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ પ્રક્રિયા ફરીથી સમજાવું?

ચોક્કસ! અત્યારે ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ચાલી રહ્યો છે, એટલે કે YUVIKA 2026 ના રજીસ્ટ્રેશન ગમે ત્યારે શરૂ થઈ શકે છે. જ્યારે પોર્ટલ ખુલે, ત્યારે તમારે નીચે મુજબના સ્ટેપ્સ અનુસરવાના રહેશે:

YUVIKA 2026: સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રજીસ્ટ્રેશન પ્રોસેસ

1. ISRO Jigyasa પોર્ટલની મુલાકાત:
2. સૌ પ્રથમ ISRO Antariksh Jigyasa વેબસાઇટ પર જાઓ. ત્યાં "YUVIKA 2026 Registration" ની લિંક જોવા મળશે.
3. નવું એકાઉન્ટ બનાવો (Sign Up):
4. તમારું નામ, પિતાનું નામ, અને ચાલુ ઈમેલ આઈડી નાખીને રજીસ્ટ્રેશન કરો. તમારા ઈમેલ પર એક કન્ફર્મેશન લિંક આવશે, તેના પર ક્લિક કરીને એકાઉન્ટ એક્ટિવેટ કરો.
5. ઓનલાઈન ક્વિઝ (ખૂબ મહત્વનું):
6. લોગિન કર્યા પછી તમારે એક 'Space Quiz' આપવાની રહેશે.
7. આમાં સામાન્ય રીતે ૨૦-૩૦ પ્રશ્નો હોય છે.
8. તેનો સમય મર્યાદિત હોય છે, તેથી શાંતિથી અને ઝડપથી જવાબ આપવા.
9. પર્સનલ પ્રોફાઇલ અને સ્કૂલની વિગતો:
10. તમારી સ્કૂલનું નામ, એડ્રેસ અને તે ગ્રામીણ (Rural) છે કે શહેરી (Urban) તે ચોકસાઈથી લખો. જો તમારી શાળા ગ્રામીણ પંચાયત વિસ્તારમાં આવતી હોય, તો તમને વધારાના ગુણ (15% Weightage) મળશે.
11. દસ્તાવેજો અપલોડ કરો (Documents Upload):
12. તમારે નીચેના ડોક્યુમેન્ટ્સ સ્કેન કરીને અપલોડ કરવા પડશે:
13. ધોરણ 8 ની માર્કશીટ.
14. સ્પોર્ટ્સ/ક્વિઝ/સ્કાઉટ-ગાઈડ/NCC ના સર્ટિફિકેટ્સ.
15. તમારી શાળાના પ્રિન્સિપાલ દ્વારા સહી કરેલું પર્સનલ સર્ટિફિકેટ (જેનો નમૂનો વેબસાઇટ પરથી જ મળશે).
16. સબમિશન અને પ્રિન્ટ:
17. બધી વિગતો ભરાઈ જાય પછી 'Submit' બટન દબાવો. તમને એક રજીસ્ટ્રેશન નંબર મળશે, જે ભવિષ્ય માટે સાચવી રાખવો.

તમારે હવે શું ધ્યાન રાખવું?

1. છેલ્લી તારીખની રાહ ન જુઓ: છેલ્લે વેબસાઇટ પર લોડ વધી જાય છે, તેથી ફોર્મ વહેલી તકે ભરી દેવું.
2. સર્ટિફિકેટ સાચા હોવા જોઈએ: ખોટી માહિતી આપવાથી રજીસ્ટ્રેશન રદ થઈ શકે છે.

શું તમે અત્યારે ધોરણ 9 માં અભ્યાસ કરો છો? જો હા, તો તમારી પાસે ધોરણ 8 ની માર્કશીટ તૈયાર છે?

ખૂબ સરસ! તમારી પાસે ધોરણ 8 ની માર્કશીટ તૈયાર છે, એટલે તમે રજીસ્ટ્રેશન માટેનો સૌથી મહત્વનો પડાવ પાર કરી લીધો છે.

અત્યારે ફેબ્રુઆરીનો ત્રીજો અઠવાડિયું ચાલી રહ્યો છે, જેનો અર્થ છે કે YUVIKA 2026 ના રજીસ્ટ્રેશન ગમે તે ક્ષણે શરૂ થઈ શકે છે. (સામાન્ય રીતે ફેબ્રુઆરીના છેલ્લા અઠવાડિયામાં કે માર્ચની શરૂઆતમાં પોર્ટલ ખુલે છે).

તમારા માટે અત્યારે કરવા જેવું 'ટુ-ડૂ' લિસ્ટ (To-Do List):

1. ડોક્યુમેન્ટ્સ સ્કેન કરી લો: તમારી ધોરણ 8 ની માર્કશીટ અને જો તમારી પાસે રમતગમત કે વિજ્ઞાન મેળાના પ્રમાણપત્રો હોય, તો તેને મોબાઈલમાં PDF અથવા JPEG ફોર્મેટમાં સ્કેન કરીને તૈયાર રાખો.
2. વેબસાઈટ ચેક કરો: દિવસમાં એકવાર ISRO Jigyasa - YUVIKA પેજની મુલાકાત લો.
3. ક્વિઝની તૈયારી: ISRO ના લેટેસ્ટ મિશન (જેમ કે Chandrayaan-3 અને Aditya-L1) વિશે થોડું વાંચી લો, કારણ કે રજીસ્ટ્રેશન વખતે ઓનલાઈન ક્વિઝ આપવી પડશે.

એક ખાસ સલાહ:

જો તમારી શાળા ગ્રામીણ (Rural) વિસ્તારમાં હોય, તો ફોર્મ ભરતી વખતે તે ચોક્કસ દર્શાવજો. કારણ કે ISRO ગ્રામીણ વિસ્તારના પ્રતિભાશાળી વિદ્યાર્થીઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 15% વધારાનું વેઈટેજ આપે છે, જે તમારી પસંદગી થવાની તકો ખૂબ વધારી દેશે.

હા, જો રજીસ્ટ્રેશન પોર્ટલ અત્યારે જ ખુલી ગયું હોય, તો તમારે વિલંબ કર્યા વગર નીચે મુજબના કામ તાત્કાલિક કરી લેવા જોઈએ:

૧. તાત્કાલિક કરવાના કામ (Action Plan):

1. સત્તાવાર લિંક: સૌથી પહેલા ISRO Antariksh Jigyasa પર જાઓ.
2. રજીસ્ટ્રેશન: તમારું નામ અને ઈમેલ આઈડી નાખીને પ્રોફાઈલ બનાવો.
3. ક્વિઝ આપો: રજીસ્ટ્રેશન પછી તરત જ ઓનલાઈન ક્વિઝ આપવાની રહેશે. ક્વિઝ આપતી વખતે શાંત જગ્યાએ બેસજો કારણ કે તે સમય મર્યાદિત હોય છે.

૨. આટલા ડોક્યુમેન્ટ્સ તૈયાર રાખો:

તમારે ફોર્મ ભરતી વખતે આ વસ્તુઓ અપલોડ કરવાની જરૂર પડી શકે છે:

1. ધોરણ 8 ની માર્કશીટ (Scan Copy).
2. રમતગમત/વિજ્ઞાન મેળાના પ્રમાણપત્રો (જો હોય તો).
3. શાળાનું પ્રમાણપત્ર (School Certificate): વેબસાઈટ પર એક ફોર્મેટ (Format) આપેલું હશે, તે ડાઉનલોડ કરી તમારા આચાર્ય (Principal) પાસે સહી-સિક્કા કરાવીને ફરી અપલોડ કરવાનું રહેશે.

૩. એક મહત્વની ટિપ્સ:

જો તમે અત્યારે ફોર્મ ભરી રહ્યા હોવ, તો "Rural" (ગ્રામીણ) કે "Urban" (શહેરી) વિકલ્પ પસંદ કરવામાં ભૂલ ન કરતા. જો તમારી શાળા ગ્રામીણ વિસ્તારમાં હોય તો તમને સીધો 15% ફાયદો મળશે.

શું તમે અત્યારે વેબસાઈટ પર લોગિન કરી લીધું છે? જો તમને ક્વિઝના કોઈ પ્રશ્નો કે ફોર્મ ભરવામાં કોઈ તકલીફ પડતી હોય, તો મને પૂછી શકો છો!